سازگاری ژنومیک با رژیم غذایی مبتنی بر برنج، خطر چاقی و دیابت را کاهش می دهد

21 سپتامبر 2020- رژیم غذایی سنتی مبتنی بر برنج در برخی از جمعیت آسیای شرقی، تعدادی سازگاری ژنومی را به همراه آورده است که ممکن است در کاهش شیوع دیابت و چاقی موثر باشند. یک تحقیق بین المللی به رهبری دانشگاه Bologna، که در مجله Evolutionary Applications منتشر شده است، اخیراً این فرضیه جالب را پیشنهاد کرده است. در این پژوهش، محققان ژنوم بیش از 2000 نفر از 124 جمعیت مختلف در جنوب شرقی آسیا را تجزیه و تحلیل کرده و با هم مقایسه نمودند.

پرفسور Marco Sazzini، هماهنگ کننده ی این مطالعه و استاد گروه زیست شناسی، زمین شناسی و علوم زیست محیطی در دانشگاه Bologna، گفت:ممکن است در ژنوم برخی از جمعیت های آسیای شرقی، که اجداد آنها حداقل از 10 هزار سال پیش شروع به خوردن روزانه ی برنج کرده اند، تکاملی رخ داده باشد(سازگاری ژنومی) که اثرات مضر رژیم های غذایی با گلیسمی بالا را بر متابولیسم آنها کاهش می دهد. علاوه بر این، این سازگاری ها به طور مثبتی همچنان نقشی اساسی در محافظت از آنها در برابر اثرات منفی ناشی از تغییرات عمده در رژیم غذایی به دلیل جهانی سازی و غربی شدن سبک زندگی آنها دارند. این تغییرات سبب شده است که این افراد مواد غذایی غنی از شکر فرآوری شده و با شاخص گلیسمی بالا را به میزان زیاد مصرف کنند و همچنان از دیابت در امان بمانند.

شاخص برنج و قند خون

در میان غلات به اصطلاح اهلی، برنج دارای شاخص گلایسمی بالایی است و سرشار از کربوهیدرات است. این بدان معناست که پس از هضم، باعث افزایش قند در خون می شود. اگر برنج به طور منظم و به مقدار زیاد خورده شود، ممکن است یک عامل خطر بالقوه برای ایجاد مقاومت به انسولین و بیماری های متابولیکی مرتبط مانند دیابت نوع 2 باشد.

با این حال، اگر مردم آسیای شرقی را که از بیش از 10 هزار سال پیش از برنج به عنوان ماده غذایی اصلی استفاده کرده اند با کسانی که در شبه قاره ی هند زندگی می کنند، مقایسه کنیم، متوجه خواهیم شد که این افراد نسبت به افراد ساکن شرق آسیا میزان بیشتری از دیابت و چاقی را نشان می دهند. چرا این دو گروه با هم متفاوت هستند؟

یک رژیم غذایی 10 هزار ساله

باستان شناسی ممکن است نکته ای در پاسخ به این سال ارائه دهد. یافته های باستان شناسی در برخی مناطق شرقی آسیا نشان می دهد که برنج وحشی از 12000 سال پیش بخشی از رژیم ساکنان این مناطق بوده است. پس از اهلی سازی برنج و معرفی تکنیک های کشاورزی برنج، بین 7000 تا 6000 سال پیش، برنج به سرعت در کره و ژاپن گسترش یافت. در مناطق شمالی شبه قاره ی هند، یک فرآیند اهلی سازی مستقل برای برنج از 4000 سال پیش آغاز شد و در صورت مقایسه با برنج شرقی-آسیایی، به انتخاب انواع برنج با شاخص گلایسمی پایین تر منجر گردید.

آریانا لندینی، نویسنده اول این مطالعه و دانشجوی دکترا در دانشگاه ادینبورگ، توضیح داد: انواع مختلف برنج و آغاز زودتر هزاره ی استفاده از برنج ممکن است باعث شده باشد که جمعیت چین، کره و ژاپن، فشار متابولیکی بیشتری را نسبت به جمعیت جنوب آسیا تجربه کرده باشند. همین موضوع ممکن است سبب سازگاری های ژنومی آنها به نحوی شده باشد که خطر ابتلا به بیماری های متابولیک مرتبط با رژیم غذایی با قند بالا را در میان این افراد کاهش می دهد.

برنج و سازگاری ژنومیک

برای آزمایش چنین فرضیه ای، محققان ژنوم بیش از 2000 نفر از 124 جمعیت آسیای شرقی و جنوب آسیا را تجزیه و تحلیل کردند. سپس، آنها تحول تطبیقی ​​مشاهده شده در گروه های قومی چینی Hanو Tujiaو همچنین در افراد از نژاد کره ای و ژاپنی (با سنت دیرینه رژیم های غذایی بر پایه برنج) را با افراد مناطق پاکستان، بنگلادش، میانمار، ویتنام و جنوب شرقی آسیا مقایسه کردند. از افراد جنوب شرقی آسیا به عنوان گروه شاهد استفاده شد زیرا رژیم های غذایی مبتنی بر غلات را هزاران سال بعد آغاز کردند.

کلودیا اوژدا-گرانادوس، یکی از نویسندگان این مقاله گفت: سازگاری های ژنومی مشاهده شده در گروه های کنترل نسبت به جمعیت های شرق آسیا بسیار متفاوت است و به استرس متابولیکی ناشی از یک رژیم غذایی خاص، ارتباط ندارند. گروه های قومی هان و توجیا در چین و همچنین مردمان کره ای و ژاپنی سازگاری های ژنومی متابولیکی مشابهی را نشان می دهند.

برخی از تغییرات ژنتیکی کشف شده توسط محققان، با BMI پایین تر و خطر کمتر برای بیماری های قلبی عروقی به لطف کاهش تبدیل کربوهیدرات ها به کلسترول و اسیدهای چرب مرتبط است. برخی دیگر از سازگاری ها، از طریق تعدیل منفی گلوکز زایی در کبد سبب کاهش مقاومت به انسولین می شوند. سرانجام، برخی دیگر تولید اسید رتینوئیک را که متابولیتی از ویتامینA است، تحریک می کنند. کمبود این ترکیب آلی تغذیه ای(اسید رتینوئیک) اغلب باعث مشکلات سلامت در افرادی می شود که از رژیم غذایی مبتنی بر برنج استفاده می کنند.

پرفسور Sazzini نتیجه گیری کرد: نتایج ما یک بار دیگر نشان داد که چگونه مطالعه ی تاریخ تکامل ممکن است اطلاعات مفیدی را در اختیار تحقیقات بیومدیکال قرار دهد و در نهایت منجر به شناسایی مکانیسم های حساسیت مختلف جمعیت های انسانی به بیماری های مختلف شود.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2020-09-genomic-rice-based-diet-mitigate-obesity.html